Reportage
Consument snapt het niet
 
Van onze verslaggever Merijn Rengers
 
AMSTERDAM - Honderden bankiers, advocaten en adviseurs confereerden woensdag over de vraag of Ďde gewone maní financiŽle producten kan beoordelen. ĎDe meesten snappen er niets van.í
 
ĎJullie kunnen prima een hypotheek kiezen en jullie weten hoe een verzekering in elkaar steekt. Jullie redden je wel.í John Howard houdt het zijn gehoor van bankiers, advocaten en hoge ambtenaren voor. ĎMaar dat geldt niet voor het overgrote deel van de bevolking. Vergeet niet: veel mensen kunnen nauwelijks het nummer van de loodgieter in het telefoonboek opzoeken. Van hen kan je niet verwachten dat zij een redelijke beslissing over hun pensioen nemen.í   Overheid en toezichthouders zoeken vertwijfeld naar ideale financiŽle klant
 
Howard Ė journalist en voorzitter van het consumentenpanel in de financiŽle sector van Groot-BrittanniŽ Ė sprak woensdag op een massaal bezocht seminar van de Autoriteit FinanciŽle Markten in Amsterdam, de toezichthouder op de financiŽle markten. Thema: de vraag hoe consumenten kunnen worden beschermd tegen de inhaligheid van banken en verzekeraars. Is het nodig dat de overheid de consument bijschoolt, of zijn er strikte regels en wetten nodig?
 
Die vraag is zeer actueel. De overheid en de toezichthouder zouden graag zien dat de financiŽle consument voor zichzelf zorgt; dat hij geen onverantwoorde leningen aangaat, zijn geld niet aan charlatans geeft, en keurig de lasten en lusten over zijn leven uitsmeert. Maar de praktijk wijst vaak anders uit: consumenten doen maar wat, maken verkeerde keuzen en worden soms regelrecht opgelicht.
 
De wens van de overheid berust volgens Howard op een onjuist mensbeeld. De ideale financiŽle consument is in zijn ogen vooral te vinden onder de bankiers en professionals die naar het AFM-seminar zijn getogen om te discussiŽren over wat goed is voor de rest van Nederland. Howard: ĎVoor het gros van de mensen zijn financiŽle producten moeilijk en soms onbegrijpelijk.í
 
Met dat laatste wil Bernard ter Haar, de baas van de directie FinanciŽle Markten op het ministerie van FinanciŽn wel meegaan. ĎDe gemiddelde volwassene begrijpt weinig van de enorme hoeveelheid financiŽle producten die hij bij banken en verzekeraars kan aanschaffení, zegt hij. ĎVroeger was de wereld simpel: dan had je een spaarbankboekje of een paar aandeeltjes Philips. Inmiddels wemelt het van de financiŽle constructies.í
 
Bovendien, zegt Ter Haar, lukt het de overheid slecht om de Ďbehoeftigení te bereiken, de man op straat die de euro maar niets vindt, nog steeds zucht onder de afloop van zijn aandelenlease-contracten en ondertussen ook onhandige en te dure leningen heeft afgesloten.
 
Terwijl FinanciŽn filosofeert over manieren om de financiŽle consument zich meer te laten gedragen zoals Haagse rekenmodellen willen, haalt de toezichthouder AFM een modern wondermiddel van stal. De AFM wil consumenten opvoeden met behulp van de nieuwe website www.geldwaardering.nl, aldus AFM-bestuurder Paul Koster. Op die site kunnen consumenten bakkeleien over financiŽle producten en door middel van vragenlijstjes uitdokteren of zij risicovol of juist behoudend moeten beleggen.
 
De financiŽle sector vindt het allemaal best, zolang overheid en toezichthouders maar niet met nieuwe regels op de proppen komen. Hein Blocks, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken, wijst daar vanuit de zaal nog eens fijntjes op.
 
Zo heeft iedereen zijn redenen mee te discussiŽren over de precaire situatie van de financiŽle consument. ĎHet gaat uiteindelijk alleen om eigenbelangí, zegt beleggersactivist Piet Koremans. ĎDe financiŽle sector doet het slim, want van websites en discussies hebben ze niets te vrezen. Zo houden ze zich lastige vragen en strenge wetten van het lijf.í
 
© de Volkskrant